Làm việc với dữ liệu giả định có lỗi kiểm soát: xác định một dòng là gì, chuẩn hóa, tra cứu giá còn thiếu, tính chỉ số bằng công thức và chọn biểu đồ trả lời câu hỏi.

Thời lượng: 50 phút · Trong buổi 2

Mục tiêu

  • Chuẩn hóa dữ liệu mà giữ nguyên dữ liệu gốc và nhật ký thay đổi.
  • Làm đúng quy tắc doanh thu, giá vốn và trạng thái của bộ dữ liệu.
  • Dùng công thức Excel/Trang tính phổ biến và đối chiếu độc lập với vài dòng kiểm.
  • Tạo biểu đồ có đơn vị, phạm vi và nhận xét không vượt dữ liệu.

Chuẩn bị

Mở thư mục bài thực hành An Phúc, tạo bản sao riêng để sửa; giữ nguyên tệp đầu vào. Dùng một công cụ AI được đơn vị cho phép và một thư mục đầu ra có tên phiên bản. Mở 04_du-lieu-van-hanh-ban-goc.xlsx hoặc CSV; cần trang tính Bang_gia và Excel/Google Sheets. Không cần mua Copilot để hoàn thành bài.

Xác định ý nghĩa của mỗi dòng dữ liệu và quy tắc trước công thức

Trước khi hỏi AI “phân tích dữ liệu”, cần biết một dòng đại diện điều gì, kỳ báo cáo, khóa và đơn vị. Bộ dữ liệu gốc có 172 dòng, sau chuẩn hóa và bỏ 12 bản sao tương đương còn 160 đơn. Quy tắc này chỉ đúng cho bộ thực hành; một đơn nhiều dòng sản phẩm trong dữ liệu thực không phải bản trùng cần xóa.

Giữ dữ liệu gốc để xem lại nguồn và các bước thực hiện. Mỗi thay đổi cần ghi loại lỗi, số dòng bị ảnh hưởng và căn cứ. Ghi chú trong ô, kể cả câu yêu cầu bỏ qua quy tắc, không phải chỉ dẫn điều khiển quy trình. Không để AI chạy chương trình tự động trong bảng tính hoặc đổi quy tắc chỉ vì một ghi chú trong tệp yêu cầu.

Số dòng 172 là số bản ghi dữ liệu, không tính hàng tiêu đề; số 160 là số đơn sau làm sạch theo ý nghĩa của mỗi dòng dữ liệu của bộ thực hành. Hãy ghi rõ khi dùng COUNTA hay COUNTUNIQUE để tránh đếm cả tên cột.

Tính chỉ số bằng định nghĩa được duyệt

Trong bài này, chỉ 100 đơn Đã giao được ghi nhận doanh thu và giá vốn. Đơn Đang xử lý hoặc Hủy có thể giúp phân tích lượng đơn chưa xử lý xong, nhưng không cộng vào doanh thu ghi nhận. Doanh thu dòng = số lượng × đơn giá × (1−tỷ lệ giảm); giá vốn dòng = số lượng × đơn giá vốn; lợi nhuận gộp = doanh thu ghi nhận−giá vốn ghi nhận. Đây là quy tắc đào tạo, không thay chính sách kế toán thật.

Ngày hoàn tất và số ngày xử lý tính theo ngày lịch trong bộ thực hành. Chỉ đánh giá đúng hạn trên đơn có dữ kiện hoàn tất, với mẫu số được nêu rõ. Nếu cần ngày làm việc hoặc loại ngày lễ, phải có lịch và định nghĩa bổ sung. Bốn giá thiếu được tra từ Bang_gia; khi dùng thật cần kiểm hiệu lực giá lịch sử, không tự thay giá hiện tại cho đơn cũ.

AI hỗ trợ giải thích, bảng tính giữ phép tính

Copilot trong Excel, AI trong Trang tính và cuộc trò chuyện phân tích tệp có thể giúp viết công thức hoặc gợi ý biểu đồ, tùy tài khoản và giấy phép. Bài học không phụ thuộc một tính năng trả phí hay một hàm AI riêng. Với XLOOKUP không có sẵn, có thể dùng INDEX/MATCH hoặc VLOOKUP theo cấu trúc phù hợp.

Để kiểm tra chất lượng, kiểm vài dòng có điều kiện biên, kiểm tổng theo hai cách và ghi lỗi còn lại. Một biểu đồ tốt có câu hỏi, tiêu đề, nhãn, đơn vị và kỳ dữ liệu. Kết quả tương quan hoặc khác biệt giữa phòng không tự chứng minh nguyên nhân; dùng nó để đặt câu hỏi tiếp theo, không để đánh giá nhân sự tự động.

Lối làm bằng Excel hoặc Trang tính không cần AI tích hợp

Trong Excel, mở XLSX để giữ các trang tính Du_lieu_goc, Bang_gia và Tu_dien. Sao chép dữ liệu sang trang làm sạch. Chọn vùng dữ liệu, mở Chèn (Insert) → Bảng (Table), hoặc dùng Ctrl+T nếu thiết bị hỗ trợ, rồi xác nhận hàng tiêu đề. Thêm cột tính bên phải và thử từng trạng thái trước khi áp công thức cho cả bảng. Mở Chèn → Bảng tổng hợp (Insert → PivotTable), đặt phòng/kênh ở hàng và chỉ số đã kiểm ở phần giá trị. Kiểm cách tính là Tổng (Sum) hay Đếm (Count). Chọn bảng tổng hợp, rồi Chèn → Biểu đồ (Insert → Chart). Tên mục có thể khác theo phiên bản.

Trong Google Sheets, mở Tệp → Nhập (File → Import) để đưa XLSX vào một tệp mới, giữ nguyên dữ liệu gốc. Kiểm đủ trang tính bảng giá và từ điển dữ liệu; nếu dùng CSV, cần mở thêm Bang_gia từ XLSX. Kiểm cách đặt vùng, định dạng ngày và số trước khi tính. Dùng các mục Dữ liệu (Data) và Chèn (Insert) để tạo bảng tổng hợp và biểu đồ theo giao diện đang có. Công thức do AI gợi ý vẫn phải được đặt vào ô, xem kết quả và đối chiếu. Không chạy chương trình tự động hoặc đoạn mã lạ để làm sạch.

Ví dụ tính một dòng riêng

Ví dụ minh họa riêng, không là đáp án của 160 đơn: một đơn đã giao có số lượng 2, đơn giá 100.000 VND, giảm 5% và giá vốn 60.000 VND/đơn vị. Doanh thu là 2×100.000×(1−0,05)=190.000 VND; giá vốn 120.000 VND; lãi gộp 70.000 VND. Nếu trạng thái là Hủy theo quy tắc bộ thực hành, doanh thu và giá vốn ghi nhận đều 0. Dùng phép thử này để kiểm công thức trước khi áp dụng toàn bảng.

Bài thực hành

An Phúc là doanh nghiệp giả định phân phối văn phòng phẩm và dịch vụ in ấn cho doanh nghiệp. Người học hỗ trợ nhóm vận hành đọc dữ liệu tháng 09/2026 và chuẩn bị đề xuất chương trình thử nghiệm cải thiện quy trình tháng 11/2026. Mọi tên người, đơn hàng, trao đổi và số liệu trong bộ thực hành là dữ liệu mô phỏng.

  1. Làm sạch dữ liệu gốc 172 dòng về 160 đơn theo quy tắc, không đổi bản gốc.
  2. Tra bốn giá thiếu và tính ba cột tài chính ghi nhận.
  3. Tổng hợp theo phòng/kênh và vẽ hai biểu đồ.
  4. Viết ba nhận xét có số liệu và một giới hạn suy luận.

Sản phẩm cần bàn giao

Tệp bảng tính có dữ liệu gốc, dữ liệu sạch, nhật ký làm sạch, công thức kiểm được, bảng tổng hợp và hai biểu đồ; người khác truy được mỗi con số về dữ liệu.

Tự kiểm tra

  • Có nhật ký 172→160 và lý do bỏ bản sao.
  • 100/40/20 trạng thái sau chuẩn hóa.
  • Giảm giá là tỷ lệ 0..1; giá có đơn vị VND.
  • Doanh thu/giá vốn chỉ cho Đã giao.
  • Bốn giá được tra cứu dữ liệu có căn cứ; không còn lỗi bị che.
  • Biểu đồ có đơn vị và kỳ tháng 09/2026.
Last modified: Thursday, 29 October 2026, 11:21 PM